برنامه ريزي عملياتي طرح ساماندهي حاشيه نشيني شهر مشهد
كلان‌شهر مشهد مقدس دومین كلان‌شهر کشور با جمعیت بیش از سه میلیون و دویست هزار نفر و حدود 320 هزار تبعه خارجی (250 هزار نفر مجاز و 70 هزار نفر غیرمجاز) و سالانه بیش از 27 میلیون زائر ایرانی و خارجی به‌عنوان يكي از کلان‌شهرهای مذهبی جهان در عرصه‌های بین‌المللی مطرح است. این شهر در کنار ویژگی‌های منحصر بفرد خود که در رأس همه آنها وجود مضجع شریف حضرت ثامن الحجج علی بن موسی الرضا(ع) می‌باشد برغم فرصت‌ها و مزیت‌های فراوان، متأسفانه دارای آسیب‌ها و چالش ‏هايي نيز  است. حجم بالای حاشیه‌نشینی، یکی از عمده‌ترین مسائل این كلان‌شهر می‌‌باشد. درحال حاضرحدود 30 درصد جمعیت شهر در نقاط حاشیه‌ای زندگی می‌کنند، که این امر باعث بروز مشکلات بسیار پیچیده و در هم تنیده‌ای شده است. 

برنامه ريزي عملياتي طرح ساماندهي حاشيه نشيني شهر مشهدمقوله كيفيت زندگي از شاخص‌هاي توسعه پايدار در هر جامعه‌اي است. متوليان ارتقاي كيفيت زندگي، نيازمند درك انتظارات واقعي شهروندان هستند. تنها درصورت شناخت دقيق و همه جانبه و ارائه پاسخ‌هايي متناسب با نيازهاي مردم است كه مي‌توان به بهبود كيفيت زندگي ساكنان محدوده‌ها و محله‌هاي هدف اميدوار بود. در اين راستا افزايش آگاهي مردم به حقوق و وظايف خود نسبت به محيط زندگي‌شان و آموزش شيوه‌هاي انجام وظايف به آنها از مهم‌ترين موضوعاتي است كه در جهت ارتقاي زندگي كيفيت زندگي بايستي به آن پرداخته شود. در كنار اين موضوع توجه به برنامه‌ريزي واقع‌بينانه و مردم‌محور نيز از اهميتي انكارناپذير برخوردار است. لذا طرح ساماندهي حاشيه‌نشيني مشهد با دو رويكرد ساماندهی وضع موجود و پيش‌گيري و پيش‌نگري از توسعه حاشیه شهر و عدم گسترش اسكان غيررسمي تهيه گرديده است. به دليل گستردگي حجم حاشيه‌نشيني در كلانشهر مشهد، نظام مديريت شهري به‌تنهايي قادر به ساماندهي و رفع مسائل حاشيه‌نشيني شهر مشهد نبوده و نياز به همكاري و هماهنگي بين دستگاه‌هاي مختلف در اين‌‌خصوص مي‌باشد. از سويي ديگر وفق مواد 54 و 84  قانون شهرداري‌ها، شهرداري‌ها مي‌توانند سازمان‌هايي تحت نظر خود با تصويب شوراهاي اسلامي شهر و موافقت وزارت كشور ايجاد نمايد. لذا با عنايت به‌درخواست و پيشنهاد نظام مديريت شهري شهر مشهد درخصوص ايجاد سازمان اجرايي مستقل در شهرداري مشهد و موافقت وزارت كشور در اين‌خصوص ضروري است موضوع فوق در هيات محترم وزيران مطرح و پس از بررسي مورد تصويب قرار گيرد تا ساير دستگاه‌ها نيز مكلف به همكاري با آن سازمان در اين زمينه گردند.

شايان ذكر است به‌منظور دستيابي به‌ا‌هداف فوق سازمان اجرايي مذكور نياز به منابع مالي مناسب، و هدايت و كنترل توسط شوراي راهبري در سطح ملي و چارچوبي معين براي برنامه‌ريزي و انجام عمليات اجرايي در راستاي پيشگيري، توانمندسازي و ساماندهي بافتهاي ناكارآمد دارد، لذا ضمن ايجاد حساب مستقلي به‌منظور متمركز نمودن وجوهات از جمله كمك‌هاي دولت، شوراي برنامه‌ريزي و توسعه استان، كمك‌هاي مردمي و شهرداري وفق مفاد اصول هادي و راهبردهاي سند ملي راهبردي احياء، بهسازي و نوسازي و توانمندسازي بافت‌هاي فرسوده و ناكارآمد شهري (مصوب1393)، تشكيل شوراي راهبري با تركيب عوامل ذي‌مدخل از جمله وزارتخانه‌هاي كشور (معاونت‌هاي عمران و توسعه امور شهري و روستايي، امور اجتماعي و استاندار مربوطه)، راه و شهرسازي (معاونت‌ معماري و شهرسازي، شركت عمران و بهسازي شهري ايران، سازمان ملي زمين و مسكن) و شهرداري كلانشهر مربوطه، تدوين چارچوب مشخص در جهت دستيابي به طرح ساماندهي سند برنامه جامع (راهبردي) پيشگيري، توانمندسازي و ساماندهي بافتهاي ناكارآمد (اعم از فرسوده، حاشيه‌اي و سكونتگاه‌هاي غيررسمي) با تأكيد بر حداكثر استفاده از مشاركت اهالي ساكن در بافت ـ ضروري مي‌باشد.

باتوجه به موارد يادشده وزارت كشور در اجراي تصميمات سفر استاني رياست محترم جمهور به استان خراسان رضوي "برنامه‌ريزي عملياتي طرح ساماندهي حاشيه نشيني شهر مشهد" را براي بررسي به هیئت دولت ارسال نمود.