کد خبر: ۶۶۶
تاریخ انتشار: ۱۷ مرداد ۱۳۹۵
نوع مصوبه : تصویب نامه
تاریخ تصویب : ۱۳۹۵/۰۴/۰۲
شماره مصوبه : ۳۸۴۵۴/ ۵۲۹۶۹
به منظور هماهنگی و نظارت بر اجرای مطلوب برنامه های کوتاه مدت و بلندمدت و نیز انجام اقدامات لازم برای تحقق برنامه بلندمدت برنامه جامع کاهش آلودگی هوای کلانشهرها کارگروهی...

هیئت وزیران در جلسه 19 /3 /1395 تصویب کرد که به ­منظور هماهنگی و نظارت بر اجرای مطلوب برنامه­ های کوتاه­مدت و بلندمدت و نیز انجام اقدامات لازم برای تحقق برنامه بلندمدت برنامه جامع کاهش آلودگی هوای کلانشهرها کارگروهی به ریاست معاون اجرایی رییس­ جمهور و عضویت وزارتخانه­ های کشور، راه و شهرسازی، نفت، صنعت، معدن و تجارت، امور اقتصادی و دارایی و سازمان مدیریت و برنامه­ریزی کشور، سازمان حفاظت محیط زیست، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و شهرداری کلانشهر ذی­ربط تشکیل گردد.

پیرو دستور رییس‌جمهور محترم، کارگروه ویژه کاهش آلودگی هوای کلانشهرهای ایران با عضویت همه دستگاههای ذیربط در دبیرخانه کمیسیون امور زیربنایی، صنعت و محیط زیست هیأت دولت تشکیل و برنامه جامع کاهش آلایندگی هوای کلانشهرها، در سه بخش کوتاه مدت (برش سال 1395)، میان مدت و بلند مدت تهیه شد.

در فرآیند تهیه این برنامه که با تلاش شبانه روزی و برگزاری بیش از 30 جلسه (شامل جلسات اصلی، فرعی و تخصصی) و صرف قریب به 1800 نفر ساعت کار کارشناسی به انجام رسیده، تلاش شده با جمع‌آوری و بهره گیری از نتایج آخرین مطالعات و داده های موجود سیاهه انتشار[1] شهر تهران که توسط هسته پژوهشی سوخت، احتراق و آلایندگی دانشگاه صنعتی شریف و شرکت کنترل کیفیت هوای شهرداری تهران تهیه شده بود، ضمن آسیب شناسی اقدامات مرتبط قبلی در کشور با مشارکت و نظر خواهی از کارشناسان و ذینفعان دولتی و غیر دولتی تنظیم گردد.

اعضاء در ابتدا نسبت به شناسایی تأثیرگذارترین ذرات معلق در آلودگی هوای کلانشهر تهران که شامل آلایندگی گازی ازقبیل CO, VOC, NOx, SOx و آلایندگی جامد ذرات معلق (PM) اقدام و پس از تأیید اینکه ذرات معلق (PM) به عنوان تأثیرگذارترین عامل آلایندگی هوا می‌باشد؛ ضمن کاهش هزینه و زمان تهیه برنامه مذکور به حداقل ممکن، اتقان تحقق آثار آن در زمان‌های تعیین شده از احتمال حداکثری برخوردار گردد که البته این مهم مستلزم اجرای دقیق و کامل این برنامه می‌باشد.

همچنین با توجه به مکانیزم­هایی که در این برنامه طراحی شده، انتظار می‌رود که در صورت اجرای صحیح و کامل برش سال 1395، موجبات تسهیل ادامه راه اقدام برای کاهش آلودگی هوا فراهم آمده و در ادامه در مسیر تکامل و تعالی تا حصول نتیجه مطلوب قرار گیرد.

احکام پشتیبان در 26 ماده و در راستای اجرای نوسازی خودروهای حمل و نقل عمومی فرسوده، علی‌الخصوص در کلانشهرها با پیش بینی محدوده‌های LEZ، پیش‌بینی کد جریمه برای خودروهای فرسوده، جلوگیری ثبت و سفارش و تولید موتور سیکلت‌های کاربراتوری، محدودیت استفاده از موتورهای کاربراتوری در دستگاه های دولتی و شهرداری‌ها، حذف تدریجی سهمیه سوخت خودروهای فرسوده طی 5 سال، ساماندهی خودروهای خدمات درون شهری توسط وزارت کشور، توزیع سوخت دیزل استاندارد یورو4 در محورهای پر تردد جاده‌ای، اجرای طرح کهاب در ایستگاه‌های پمپ بنزین، ایجاد استاندارد آلایندگی ماشین آلات سبک و سنگین ساخت و ساز دیزلی زمینی ساختمانی تدوین شده است.

در راستای تهیه احکام پشتیبان، پیش‌بینی نوسازی پنجاه و یک هزار دستگاه خودرو حمل و نقل عمومی در کلانشهرها مورد تایید اعضای کمیسیون قرار گرفت که در این خصوص توافقاتی به شرح زیر با بانک‌ها، خودروسازها و شهرداری ها انجام شد.

- بانک مرکزی موظف است مبلغ 2200میلیارد تومان تسهیلات با نرخ 18% را از طریق بانک های عامل (ملی، ملت، صادرات، تجارت و توسعه تعاون) جهت نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی بار و مسافر کلانشهرها اختصاص دهد.

- وزارت صنعت، معدن و تجارت انعقاد قرارداد خودروسازان را با بانک های عامل ذیربط تعیین شده به نحوی تنظیم نماید که ده واحد درصد از نرخ تسهیلات فوق الذکر از محل تخفیف قیمت خودروهای موردنظر تعیین گردد.

- سازمان مدیریت و برنامه ریزی موظف است کمک بلاعوض دولت را در اجرای طرح نوسازی خودروهای فرسوده حمل و نقل عمومی را از محل قانون بودجه سال 1395 تامین نماید.

- وزارت امور اقتصادی و دارایی (گمرک جمهوری اسلامی ایران ) موظف است نسبت به اجرای کامل معافیت از پرداخت سود بازرگانی موضوع بند (4) تصویب نامه شماره 92308/ت40587هـ به مورخ 7 /8 /1387 هیئت وزیران در مورد خودروهای فرسوده این برنامه اقدام نماید

- وزارت نفت (سازمان بهینه سازی مصرف سوخت و انرژی) موظف است به استناد ماده (12) قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور- مصوب1394- منابع حاصل از صرفه جویی سوخت را در فواصل 3 ماهه پرداخت نماید.

پیش فرض­ها و ملاحظات برنامه

·برنامه کاهش آلودگی هوا با تاکید بر کاهش ذرات معلق و غلظت PM2.5 تنظیم شده، از این رو عمده تمرکز بر برنامه­های کاهش تولید ذرات اولیه از منابع و ذرات ثانویه ناشی از آلاینده­ های VOC و NOx است.

·این برنامه صرفاً به منابع تولید آلایندگی در داخل مرزهای شهر تهران و سایر کلانشهرها می پردازد لذا به طورمتوسط80% آلایندگی کلانشهر تهران ناشی از عناصر مختلف آلایندهِ مربوط به منابع متحرک می باشد و به آلودگی ناشی از گرد و غبار و سایر آلاینده های ورودی از مرزهای شهر نمی­پردازد.

·برنامه کاهش آلودگی هوا برنامه­های مستمر و دراز مدت است از اینرو اجرای برنامه­ های این طرح می­تواند کاهش تولید آلودگی در هر کلان شهر را محاسبه نماید و انجام برنامه‌ریزی‌های بعدی را به ­دنبال داشته باشد.

·برنامه حاضر ترکیبی از برنامه­ های مالی و هزینه ای و احکام سیاست­ گذاری بدون هزینه است.

·اجرای برنامه در برش یکساله اول باعث سهولت در ادامه راه برای کاهش آلودگی هوا خواهد شد.

·توسعه حمل و نقل عمومی یکپارچه، در دسترس و پاک به عنوان مهمترین اصل برنامه های جامع کاهش آلودگی هوا در نظر گرفته شده است. بدون آن، امکان اعمال سیاستهای سختگیرانه بر تردد وسایل نقلیه شخصی وجود ندارد.

·لازم به ذکر است که اقدامات اجرایی کاهش آلودگی هوا به یکباره باعث کاهش آلودگی نمی‌شود و نیاز به تداوم و اجرای صحیح دارد، به عنوان مثال تصویب نامه شورای عالی محیط زیست در کمیسیون امور زیربنایی، صنعت و محیط زیست، در خصوص ممنوعیت استفاده از آزبست به شماره 166489/44657 مورخ 22 /8 /1390 نمونه موفق از اعمال اراده حاکمیت در موضوعات حیاتی نظیر آلودگی هوا می باشد.

بایسته‌های تهیه برنامه مدیریت و کاهش آلودگی هوا در خصوص کلانشهر های کشور

عمده ریشه های مشترک آلودگی هوای کلانشهرها به شرح زیرمی باشد:

بارگذاری جمعیتی و وسایل نقلیه بیش از حد تا چندین برابر ظرفیت مسکونی و معابر کلانشهرهای کشور

در دسترس نبودن توأمان خودروی با کیفیت و سوخت استاندارد.

واقعی نبودن قیمت حامل‌های انرژی و در نتیجه مصرف بی‌رویه سوخت توسط وسایل موتوری.

نقص مقررات اجرایی و کافی نبودن ضمانت‌های اجرایی آنها برای اجتناب همه منابع ثابت و متحرک از تولید بیش از حد آلاینده های هوا.

ضرورت ­اقدامات فوری و فوق العاده برای کنترل و کاهش آلودگی هوا

با عنایت به تاکید موکد مقام معظم رهبری در خصوص ضرورت تحقق اقتصاد مقاومتی، یکی از راه­های کاهش هزینه های انبوه ارزی و ریالی کشور مدیریت و کاهش آلودگی هوا با اولویت کلانشهرها به ویژه در شهر تهران از جمله راه‌های کلیدی برای تحقق اقتصاد مقاومتی می‌باشد.

همچنین باتوجه به تعهدات بین المللی دولت جمهوری اسلامی ایران در خصوص کاهش تولید کربن موضوع کنوانسیون تغییر آب و هوا و پروتکل‌های مربوط به آن، به طور قطع پروژه‌های مدیریت و کاهش آلودگی هوا قابلیت ثبت در فهرست اقدامات دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای تعهدات بین‌المللی فوق الذکر را دارد و از این حیث نیز اقدامی چند منظوره به شمار می‌رود.



[1] فهرست یا سیاهه انتشار (emission inventory) شامل مجموعه ای از داده ­ها است که انتشار آلایندگی های مختلف را از منابع گوناگون به تفکیک مکانی و زمانی بیان می کند. سیاهه انتشار مهمترین ابزار علمی و مدیریتی شناخت و برای برنامه ریزی جهت کاهش آلودگی هوا است. سیاهه انتشار، اهداف کیفی را به اهداف کمی تبدیل کرده و پایش اثربخشی برنامه های کاهش آلودگی هوا را میسر می سازد.

 

نظرات بینندگان
نام:
ایمیل:
* نظر:
جلسات کمیسیون